Kürt siyasi tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olan Mahabad Cumhuriyeti, yalnızca kısa ömürlü bir devlet deneyimi değil; aynı zamanda bir halkın kendi kaderini tayin etme iradesinin açık ve somut bir ifadesidir. 1946 yılında kurulan bu cumhuriyetin lideri Qazi Muhammed, halkının özgürlüğü için sorumluluk alan, siyasi ve ahlaki duruşuyla öne çıkan bir lider olarak tarihe geçmiştir.

Mahabad Cumhuriyeti, her ne kadar uluslararası dengeler ve bölgesel baskılar nedeniyle uzun süre varlığını sürdürememiş olsa da ortaya koyduğu irade ve bıraktığı miras bugün hâlâ canlılığını korumaktadır. Bu deneyim, Kürt halkının kendi siyasi yapısını kurabilecek kapasiteye sahip olduğunu dünyaya göstermiştir.

Qazi Muhammed’in idamı ise sadece bir liderin hayatının sonu değil, aynı zamanda bir dönemin trajik kırılma noktasıdır. Kendi ilan ettiği devletin meydanında idam edilmesi, bu mücadelenin ne kadar ağır bedellerle verildiğinin en çarpıcı göstergelerinden biridir. Ancak onun duruşu, inancı ve geride bıraktığı fikirler, fiziki olarak sona erdirilememiştir.

Bugün Mahabad’ın yıldönümü, yalnızca geçmişi anmak değil; aynı zamanda bu tarihsel deneyimden dersler çıkarmak anlamına gelir. Birlik, siyasi bilinç ve ortak hedef etrafında kenetlenmenin ne kadar hayati olduğu bir kez daha görülmektedir. Çünkü Mahabad, sadece bir hatıra değil; aynı zamanda geleceğe dair bir perspektiftir.

Qazi Muhammed, ardında sadece bir siyasi miras değil, aynı zamanda bir duruş bırakmıştır. Bu duruş; onur, kararlılık ve halkına olan bağlılıkla şekillenmiştir. Aradan geçen yıllara rağmen bu miras, hâlâ birçok insan için ilham kaynağı olmaya devam etmektedir.

Bugün onu ve Mahabad Cumhuriyeti’ni anarken, verilen mücadelenin anlamını kavramak ve bu bilinçle geleceğe bakmak en önemli sorumluluktur.

Hüseyin Baybaşin